Yeni

 

 

NOT

 

arŞiv

 

BAĞLANTILAR

 

hayvanlar

Hayvan Sistematiği
• Görünüm olarak en farklı krallık
• Her şubenin kendi tipik vücut planı (düzeni) vardır
 
Hayvan nedir?  Hayvanlar, heterotrofik, ökaryot, çok hücreli ve hücre duvarları içermeyen canlılardır
•  % 95 = omurgasızlar (omurgası yok)
•  % 5 = omurgalılar (omurgası var)

Önemli üyeleri (filogenetik ağaçın bölünme  sırasına göre):

A-Omurgaızlar
1. Süngerler
2. Sölenter
3. Yası solucan
4. Yuvarlak solucan
5. Halkalı solucan
6. Yumuşakça
7. Kabuklular
8. Örümcekler
9. Böcekler
10. Çok ayaklılar
11. Derisidikenliler

B-Omurgalılar
1.Balıklar
2.Kurbağalar
3.Sürüngenler
4.Kuşlar
5.Memeliler

 Hayvanların 7 temel işlevleri vardır:
1.  Beslenme:
•             Herbivor (otobur) = bitkilerle
•             Karnivor (etçil) = hayvanlarla
•             Omnivor (hepçil) = bitki ve hayvanlarla
•             Detritivore (artıkçı) = çürüyen organik maddelerle
•             Filtre besleyiciler  = sudaki küçük canlılarla
•             parazit (simbiyotik ilişki) = başka bir organizmadan besinleri hazır olarak alır
 2.  Solunum:
•             O2 alır ve CO2 verir
•             Solunum pigmentleri (Hemoglobin,Hemoeritrin..)
•             Akciğerler, solungaç, trake,deri 
 3.  Dolaşım:
•             Çok küçük hayvanlarda difüzyon
•             Büyük hayvanlarda dolaşım sistemi var
•             Açık ve kapalı dolaşım
 4.  Boşaltım:
•             atık ürün: Amonyak,Üre,Ürik asit
•             organlar: böbrekler, nefridyum, malpighi tüpü, protonefridyum  ve deri
 5..  Tepki:
•             Reseptör hücreleri: görme, işitme, duyma, tadma,
•             Uyaranlar: ses, ışık,kimyasal,sıcaklık,mekanik dış uyaranlara

 6.  Hareket:
•             Çoğu hayvan (taşınabilmektedir) hareketli olup çok azı sesildir.
•             Yürüme,uçma,yüzme
•             Kaslar genellikle bir iskelet ile çalışarak hareketi gerçekleştirir.
 7.  Üreme:
•             Eşeyli ürerler ve genetik çeşitlilik sağlanır
•             Birçok omurgasızda sayılarını hızla artırmak için eşeysiz ürerler
•             Eşeyli üreme oogamiyle, eşeysiz üreme tomurcuklanma ve rejenerasyon (fragmentasyon)la gerçekleşir

 Gelişimin erken evresinde görülen yapılar:
•             Zigot : döllenmiş yumurta
•             Blastula : içi boş bir topsu yapı
•             Blastopor: gastrulasyonda oluşan ilk açıklık
•             Protostom : blastopor ağızı oluşmaktadır
•             Deuterosom : blastopor anüsü oluşturmaktadır
•             Anüs : sindirim sisteminin sindirim atıklarını dışa attığı açıklıktır
•             Kloak:Sindirim, boşaltım ve üreme sisteminin ortak açıkığı
 
Hayvan sınıflandırma kriterleri


1.            Metazoa: İleri doku-organ ve sistemleşme yok.  (Süngerler)
2.            Eumetazoa:  Gerçek doku organ ve sistem var(Diğer canlılar)
3.            Asimetri:  Vücut belirin bir şekle sahip değildir (Sünger)
4.            Radial simetri:  vücut üst ve alt kısımlı, yuvarlak (denizanası, mercan)
5.            Bilateral simetri:  Vücut sağ-sol,ön-arka gibi ikili simetrik yapı 
 Embriyonik deri katman:.
1.Diploblastik canlı:Vücut ekdo ve endodermden oluşur (Sünger,sölenter)
2.Triploblastik canlı:Vücut ekto,endo ve mezodermden oluşur
(Sünger,sölenter hariç diğer hayvanlar)
•             Endoderm = (iç deri) sindirim ve solunum yolu epiteli ve bağlı bezleri oluşur
•             Mezoderm = (orta deri) kas, kemik, bağ doku, dolaşım, üreme ve boşaltım sistemleri oluşur
•             Ektoderm = (dış deri) Dış deri,duyu organları, sinir sistemi
6.            Asölom:  Vücut boşluğu yok( Yassı solucanlar)
7.            Psödosölom: Yalancı vücut boşluğu endoderm ve mezodermden oluşur (Yuvarlak solucanlar)
8.            Sölom: Gerçek vücut boşluğu sadece mezodermden oluşur.
9.            Protostom:  Blastopordan (ilk ) ağız gelişir – (Yersolucanı, Yumuşakçalar, Eklem bacaklılar)
10.          Döterostom: Blastopordan (ilk)  anüs gelişir – Derisidikenliler  (yıldız balık, kestaneleri, ...) ve  Omurgalılar(Balık,kuş ..),
11.          Sefalizasyon(Kafa oluşumu): duyu organları ve sinir sisteminin bulunduğu ön kısım varlığı
12.          Segmentasyon : Bazı hayvanlar, vücut dışarıdan ve içerisinde bazı organların ve yapıların bir seri tekrarından oluşan parçalara bölünür. 
Örneğin, solucan olarak, ( insanların kaburga ve omurgaları bölütlendirilmiştir)
13.          Notokorda : bazı hayvanlarda embriyonik gelişimi sırasında dorsal(Sırt) tarafında mezodermden oluşturulmuş çubuk-benzeri bir yapıdır.  Notokord bulunduran hayvanlar kordalılar olarak adlandırılır

14. Vücut kısımları:


a.  Anterior - baş kısmı
b.  Posterior - kuyruk kısmı
c.  Dorsal - sırt kısmı
d.  Ventral - karın kısmı

HAYVANLAR
1. Eukaryot
2. Çokhücreli
3. Heterotrof
4. Aktif hareketi
5. Hücre çeperi taşımayan canlılardır

A)Omurgasızlar:

a)Süngerler:

Genel  özellikleri:

  • metazoa
  • Asimetrik
  • En ilkel çok hücreli hayvanlardır.
  • Tatlı ve tuzlu sularda yaşarlar
  • Sesil (Hareket edemezler.)  canlılardır.
  • Diploblastiktir,vücutları iki deri tabakasından  oluşmuştur.  

a)Ektoderm  
b)Endoderm

  • Dokusal oluşum yoktur. Vücut oldukça  basittir.
  • Eşeyli ve eşeysiz (tomurcuklanarak:gemula) üreyebilirler.
  • Vücutlarında organik ve inorganik artıklardan oluşmuş iç iskelet vardır.
  • Vücutları porlarla kaplıdır. Beslenmesini porlardan giren su ile taşınan  besinlerle  sağlar.
  • Solunum ve boşaltımı  derileriyle(Vücut yüzeyi )yaparlar.
  • Sadece hücre içi sindirim görülür

b) Sölenterler


 Genel özellikleri:  

         

  • Eumetazoa
  • Radyal simetri
  • Tatlı ve tuzlu sularda yaşarlar.
  • Diploblastik, vücudu iki deri tabakasından oluşmuştur

a)Ektoderm  
b)Endoderm

  • Üremeleri eşeyli ve eşeysiz(Tomurcuklanma) olur
  • Bazılarında  döl almaşı (Metagenez) görülür.
  • Tek açıklıkla dışa açılan sindirim boşlukları vardır.
  • Hem hücre içi hem hücre dışı sindirim vardır.
  • Sesil ve aktif hareketli olanlar vardır.
  • Diffüz(Ağsı) sinir sistemine sahiptirler.
  • Hücreleri ( kas ,sinir epitel vb.) farklılaşmıştır
  • Solunum ve boşaltımlarını derileri ile yaparlar.

Solucanlar
c) Yassı solucanlar
 Genel özellikleri:

  • Eumetazoa
  • Bilateral simetri
  • Triploblastik İlk üç deri tabakasına (Endoderm,mezoderm,ektoderm) sahip canlılardır.
  • Sölomsuzdurlar
  • İlk sistemleşme bu canlılarda görülür.(Sinir , boşaltım vb.)
  • Tek açıklığı bulunan sindirimleri  sistemleri vardır. Bu sistem aynı zamanda dolaşım sistemi olarakta görev yapar.
  • Yüksek rejenarasyon yetenekleri vardır ve üremeyle (Vegetatif üreme) sonuçlanır
  • Serbest ve parazit yaşayanları vardır.
  • Boşaltım organları pronefridyumlardır ve dışarıya su atılımı yaparar
  • Hermafrodit canlılardır

d) Yuvarlak solucanlar
 Genel özellikleri:

  • Eumetazoa
  • Bilateral simetri
  • Triploblastik
  • Yalancı sölomludurlar
  • İlk sindirim sisteminde iki açıklık(Ağız ve anüs) bu canlılarda görülür.
  • Serbest  ve parazit yaşayanları vardır.
  • Üreme,sinir ve boşaltım sistemleri gelişmiş  solunum ve dolaşım sistemleri yoktur.
  • Eşeyli ürerler ve ayrı eşeylidirler

e) Halkalı solucanlar
 Genel özellikleri:

  • Eumetazoa
  • Bilateral simetri
  • Triploblastik
  • Sölomlu
  • Protostom
  • İlk kapalı dolaşım bu canlılarda görülür.                         
  • Solunum deri  ile yapılır.
  • Vücut segmental yapılıdır.                   
  • Sindirim sistemleri farklı görev yapan organlardan oluşur.
  • Boşaltım organları nefridyumlardır.                                 
  • Çoğu hermafrodittir.
  • Parazit ve serbest yaşayanlar vardır

f) Yumuşakçalar
   Genel özellikleri:

  • Eumetazoa
  • Bilateral simetri
  • Triploblastik
  • Sölomlu
  • Protostom
  • Suda ve  karada yaşarlar.
  • Suda  yaşayanlar  solungaç karada yaşayanlar  kitapsı akciğerlerle  solunum yaparlar.
  • Taşıyıcı pigment bulundururlar
  • Karından bacaklarla hareket ederler.
  • Bazılarında evcik bulunur.(Dış iskelet ödevi görür.)
  • Açık dolaş sistemi vardır.
  • Genelde eşeyli ürerler.Bazı türler hermafrodittir.
  • (Bir canlıda hem erkek hem dişi organlar bulunur ve kendi) kendini dölleyebilir.
  • Boşaltım nefridyumlarla sağlanır.
  • Duyu organları gelişmiştir

Eklem bacaklılar
g) Kabuklular:
  Genel özellikleri:

 

  • Eumetazoa
  • Bilateral simetri
  • Triploblastik
  • Sölomlu
  • Protostom
  • Vücudları dış iskelet ödevi gören sert bir kabukla örtülüdür.                               
  • Vücutları segmentlerden oluşmuştur.
  • Suda  yaşarlar.                                                                            
  • Açık dolaşım  vardır. 
  • Eklemli üyelere(Hareket organlarına ) sahiptirler.      
  • Boşaltım maksilla bezlerle yapılır
  • Solungaç solunumu yaparlar.                                              
  • Sindirim sistemleri gelişkin ve salgı bezleri içerir.     

h) Örümcekler:
  Genel özellikleri.

  • Eumetazoa
  • Bilateral simetri
  • Triploblastik
  • Sölomlu
  • Protostom
  • Solunum trake  ve bazı türlerde kitapsı akciğerlerle yapılır.          
  • Boşaltım malpighi tüpleri ile yapılır.
  • Açık dolaşım vardır.                             
  • Sindirim sistemleri gelişkindir
  • Karada yaşarlar.                                                                                
  • İp merdiven sinir sistemi görülür.
  • Vücutları baş ve göğüsten  oluşur.
  • Dört çift eklemli bacakları vardır.

ı) Böcekler:
  Genel özellikleri:

  • Eumetazoa
  • Bilateral simetri
  • Triploblastik
  • Sölomlu
  • Protostom
  • Vücutları baş , göğüs , karından oluşur.        
  • Sert(Kitin) dış iskeletleri vardır.
  • İki çift kanat vardır.                                               
  • Üç çift eklemli bacak vardır.
  • Açık dolaşımları vardır.                                        
  • Trake solunumu yaparlar.
  • Taşıyıcı pigment taşımazlar
  • Boşaltım organları malpighi tüpleridir.Boşaltım maddesi ürik asittir                
  • Yumurta ile ürerler.Metamorfoz(Başkalaşım) geçirirler.
  • Petek gözlere sahiptirler.                                  
  • Vücut hareketi çizgili kaslarla sağlanır.
  • Vücut segmental yapıya sahiptir.

k) Çok ayaklılar:
  Genel özellikleri:

  • Eumetazoa
  • Bilateral simetri
  • Triploblastik
  • Sölomlu
  • Protostom
  • Eklemli bacakları  oldukça çoktur.                                   
  • Boşaltım malpighi tüpleri ile yapılır.
  • Vücut segmentlerden oluşmuştur.                               
  • Solunum trakelerle yapılır
  • Vücut baş ve gövdeden oluşmuştur.                                           
  • Karada ve nemli yerlerde yaşarlar.

 
l) Derisi dikenliler:
  Genel özellikleri:

  • Eumetazoa
  • Bilateral simetri
  • Triploblastik
  • Sölomlu
  • Döterostom
  • Denizlerde yaşarlar.
  • Vücutlarında kalkerli iç iskelet bulunur.                       
  • Beslenme ve hareket ,  kanal ve tüp ayaklarda oluşan su hareketi ile sağlanır.
  • Metamorfoz geçirirler.
  • Solungaç solunumu yaparlar.
  • Açık dolaşımları vardır.

B) Kordalılar (Chordata):
Bazı gruplarda yaşamın belirli bir evresinde, bazı gruplarda ise bütün yaşam süresince

  • vücuda desteklik yapan bir notokorda (sırt ipliği),
  • yutakta  solungaç yarıklarına,
  • sırt tarafında ortası boş sinir şeridine
  • kuyruğa sahiptir

 I İlkel Kordalılar (Kafatassızlar)
 kafatasları (cranium), omurilikleri kemikleşmemiştir gruptur.

  • Nöral boru bulundurur
  • Notokord bulundurur.
  • Yutak civarında çok sayıda solungaç yer alır.
  • Ayrı eşeyli hayvanlardır.
  • Tamamı denizde yaşar,
  • Dış görünümleri küçük bir balığa benzer.

II  Omurgalılar
Genel özellikleri:

  • Dokusal  özellikte  iç iskelet(Omurga) taşırlar.
  • Eşeyli  ürerler.
  • Kapalı dolaşıma sahiptirler.
  • Hepside holojoik beslenir.
  • Sırt bölgesinde bulunan gelişkin sinir sistemine ve duyu organlarına sahiptirler.
  • Solungaç , akciğer ve deri solunumu görülür.
  • Su ve kara yaşamına uymuş sınıflar vardır.
  • Boşaltım organları böbreklerdır.
  • Sadece kurbağalarda  ileri  metamorfoz  görülür.

a-Balıklar:
Genel özellikleri:

  • Yumurta ile ürerler
  • Derileri pullarla kaplıdır
  • Yüzerek hareket ederler
  • Kalpleri 2 odacıklıdır
  • Değişken vücut ısılı canlılardır
  • Solungaç solunumu yaparlar
  • Suda yaşarlar
  • Dış döllenme ve dış gelişme görülür
  • Anamniyota
  • Büyük ve küçük dolaşım görülmez

b-Kurbağalar:
Genel özellikleri:

  • Yumurta ile ürerler
  • Derileri çıplaktır
  • Yüzerek ve yürüyerek hareket ederler
  • Larva döneminde suda yaşarlar,ergin dönemde suya bağlı karada yaşarlar
  • Larva döneminde solungaç ergin dönemde akciğer ve deri solunumu yaparlar.
  • Kalpleri 3 odacıklıdır
  • Değişken vücut ısılı canlılardır
  • Dış döllenme ve dış gelişme görülür
  • Anamniyota
  • Alyuvarları çekirdeklidir
  • Deride mukus bezeri bulunur
  • Akciğerleri  odalardan oluşmuştu

c-Sürüngenler:
Genel özellikleri:

  • Yumurta ile ürerler
  • Derileri plaklarla kaplıdır
  • Sürünerek hareket ederler (Suda yüzerek hareket ederler.)
  • Karada  veya suya bağlı karada yaşarlar
  • Akciğer solunumu yaparlar
  • Kalpleri 3-4 odacıklıdır
  • Değişken vücut ısılı canlılardır
  • İç döllenme ve dış gelişme görülür
  • Amniyota
  • Alyuvarları çekirdeklidir
  • Akciğerleri  odalardan oluşmuştu

d-Kuşlar:
Genel özellikleri:

  • Yumurta ile ürerler
  • Derileri tüylerle kaplıdır
  • Uçarak hareket ederler
  • Karada yaşarlar
  • Akciğer solunumu yaparlar
  • Kalpleri 4 odacıklıdır
  • Değişmez vücut ısılı canlılardır
  • İç döllenme ve dış gelişme görülür
  • Amniyota
  • Alyuvarları çekirdeklidir
  • Deride  yağ bezleri bulunur
  • Akciğerleri hava keselerine bağlı kanallardan oluşmuştu

e-Memeliler
Genel özellikleri:

  • Doğurarak ürerler
  • Derileri kıllarla kaplıdır
  • Karada veya suda yaşarlar
  • Yürüyerek,uçarak ve ya yüzerek hareket ederler
  • Akciğer solunumu yaparlar
  • Kalpleri 4 odacıklıdır
  • Değişmez vücut ısılı canlılardır
  • Süt ve Ter bezleri vardır
  • Dış kulak taşırlar
  • Kaslı diyaframları vardır       

Üç alt gruba ayrılırlar
1.Gagalı memeli
2.Keseli memeli
3.Plasentalı memeli

Omurgasızların özellikleri
1-Sinir şeridi karındadır
2-Açık kan dolaşımı var(Halkalı Solucanlar hariç)
3-Embriyoda Notokord yok
4-Salgısal iç ve dış iskelet var
5-Bilateral ve radyal simetri var
6-Embriyoda solungaç yarığı yok

Omurgalıların özellikleri
1-Sinir şeridi sırtdadır.
2-Kapalı kan dolaşımı var.
3-Embriyoda Notokord var.(Notokord daha sonra omurgayı oluşturur)
4-Dokual iç iskelet var.
5-Bilateral simetri var.
6-Embriyoda solungaç yarığı var.